Día das Letras Galegas 2016 | Manuel María, A Coruña no corazón

O poeta da Terra Chá escolleu Monte Alto para pasar os seus derradeiros anos, a súa viúva, Saleta Goi, aínda reside no barrio e lembra as mañás de tertulia do escritor no Kirs

17.05.2016 | 19:25
Manuel María, nos xardíns de Méndez Núñez, meses antes de falecer.

No horizonte tiña claro que a cidade da Coruña sería para el a derradeira e así foi. Manuel María Fernández e Saleta Goi mercaron un piso en Monte Alto no ano 86 e, cada fin de semana, percorrían o camiño que os separaba de Monforte de Lemos á cidade para sentirse, outra vez, na casa. Pasou os anos nas tertulias do Kirs, cos versos e o compromiso intactos, coa loita e a fe nun mundo mellor, unha Galicia sen mareas negras e que reivindica a lingua de seu. E, ao seu carón, Saleta Goi, que non permite que se esqueza a súa figura, que perpetúa o soño de vivir na Coruña e de facelo nunhas rúas onde bata o vento ceibe

"El, á unha e media en punto, entraba pola porta, que lle gustaba comer a esa hora", explica Saleta Goi, e ese "el" do que fala é o seu compañeiro, o poeta Manuel María, o escritor da Terra Chá, o que naceu en 1929 e xa desde moi novo lle cantou aos carros, ao melro melriño e aos bonecos de goma, de cartón e de papel, a Barriga Verde, a Bululú e a Tía Isabel, pero tamén ao político, ao loitador e ao comprometido, ao home coherente, que elixiu Monte Alto para pasar os derradeiros da súa vida.

"Pero ti queres saber por que viñemos á Coruña, non?", pregunta Saleta, á que non é difícil ver nunha manifestación ao carón dos que defenden os seus postos de traballo ou un cambio no modelo produtivo, ou que non peche a biblioteca do barrio. Ela, que mantén a ollada viva e as ideas claras, lembra que "a nena xa non ten dezaoito anos, que ten algúns máis" e que, foi no ano 1986 cando mercaron o piso en Monte Alto, pero que non se trasladaron definitivamente até a xubilación.

"Manuel María xa tiña moita relación con xente da Coruña, con xente da súa idade e tamén con novos. Gustábanos moito a cidade, ten unha luz moi bonita", explica a viúva do home ao que este ano se lle dedica o Día das Letras Galegas. "Viñamos todas as fins de semana antes de nos instalar, porque a Manuel María non había quen o quitara de vir á Coruña. Eu ás veces tiña que traballar, porque tiña a librería [Xistral, en Monforte de Lemos] e igual me tiña que meter no almacén ou no despacho, e sempre me dicía: Bueno, bueno, xa o farás pola semana e viñámonos para A Coruña", lembra cun sorriso Saleta Goi, a muller que recibía cartas de Manuel María, pola mañá e pola tarde cando vivían nunha pensión en Lugo e eran aínda mozos. A súa vida xa como veciños da Coruña comezou no ano 1998, e foi como a imaxinaran, con paseos e charlas, coa xubilación xa gañada. "Ibamos aos actos culturais, tiña unha peña no Kirs, que despois foi o Vecchio e, por alí, pasaba moitísima xente", di Saleta. Ela non ía sempre, porque asegura que tiña "máis cousas que facer" durante a mañá, pero Manuel María non fallaba. Un dos seus parentes, Manolo Hermida, encargábase de que así fose, xa que ía buscalo á casa.

"Era unha tertulia e, por alí pasaba moita xente da provincia, porque, de paso, estaba a Deputación e, xa sabes, máis ou menos, a que vai todo o mundo alí", sorrí fedella Saleta Goi, que aínda se acorda de estar co alcalde de Fene e con tanta outra xente "que quería velo". E el alí estaba, co seu parente, falando con quen quixera poñerse do outro lado da mesa.

Se bota a vista atrás ve unha perda da presenza do galego na rúa, aínda que non se conforma con pensar que non hai solución posible. "Este é un país sometido ao que lle dixeron que el gallego no valía para nada e non que ter un idioma era unha riqueza grandísima deste país", analiza Saleta. Compartía a mesma idea Manuel María e así o reflectían os seus versos, como aqueles que case pechan A fala: O idioma é a forza / que nos xungue e sostén. / ¡Se perdemos a fala / non seremos ninguén!".

"O idioma é unha necesidade humana, unha necesidade que configura país. Non todo se pode medir en euros e hai que pensar que perder un idioma é anularse un mesmo", sentenza Saleta Goi que, xunto a Manuel María fundou Xistral, a única biblioteca en Monforte de libros en galego e na que, detrás do mostrador, só se falaba a lingua nai. Carga Saleta Goi contra os que lle inoculan aos nenos o complexo de non falaren español. "O idioma non ten por que desaparecer, é moi bonito, é moi musical e meloso. É un problema de educación", comenta, case coma quen dá coa cura dun mal enquistado. E fala de todos aqueles que se afanaron en non ensinarlle aos galegos que o que tiñan como ferramenta para falar era, en realidade, un tesouro, unha herdanza que tiñan que coidar.

Non está todo perdido, pero cómpre seguir remando, outra vez, á contra do vento. "Seica hai que se render ante o capital, quen é? non o sei, pero o galego, xa che digo que non", resume.

E, se lembrar a Manuel María, desaparecido no ano 2004, ás veces lle resulta costa arriba. Nestes días, a súa viúva pensa que lle fai "moi feliz" que coincida o Día das Letras Galegas nas que se honra ao autor daquelas rúas do vento ceibe co centenario da fundación das Irmandades da Fala, e reivindica a todos os que loitaron e loitan por saír adiante. O mundo non sería igual sen eles.

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook

GALICIA EN VINOS

Galicia en Vinos

Todos los vinos de Galicia

Consulta aquí todos los vinos de las cinco denominaciones de origen de Galicia
 


ESPECIAL

PREMIOS OPINIÓN MÚSICA RAÍZ

Premios Opinión da Música de Raíz

Consulta aquí a información dos premios de música do noso diario


Enlaces recomendados: Premios Cine