TEMA 12

 

DAR
INDICATIVO
Presente Copretérito Pretérito
dou daba dei
dás daba deches
daba deu
damos dabamos demos
dades dabades destes
dan daban deron

 

Antepretérito

 

Futuro

 

Pospretérito

dera darei daría
deras darás darías
dera dará daría
deramos daremos dariamos
derades daredes dariades
deran darán darían

 

SUBXUNTIVO

Presente Pretérito Futuro
dea dese der
deas deses deres
dea dese der
deamos désmos dermos
deades désedes derdes
dean desen deren

 

IMPERATIVO

2ª persoa do singular
dade 2ª persoa do plural

 

FORMAS NOMINAIS

Inf. Conx. Infinit. Xerund. Partic.
dar dar dando dado
dares      
dar      
darmos      
dardes      
daren      

 

DICIR
INDICATIVO
Presente Copretérito Pretérito
digo dicía dixen
dis dicías dixeches
di dicía dixo
dicimos diciamos dixemos
dicides diciades dixestes
din dicían dixeron

 

Antepretérito

 

Futuro

 

Pospretérito

dixera direi diría
dixeras dirás dirías
dixera dirá diría
dixeramos diremos diriamos
dixerades diredes diriades
dixeran dirán dirían

 

SUBXUNTIVO

Presente Pretérito Futuro
diga dixese dixer
digas dixeses dixeres
diga dixese dixer
digamos dixésemos dixermos
digades dixésedes dixerdes
digan dixesen dixeren

 

IMPERATIVO

di ti 2ª persoa do singular
dicide vos 2ª persoa do plural

 

FORMAS NOMINAIS

Inf. Conx. Infinit. Xerund. Partic.
dicir dicir dicindo dito
dicires      
dicir      
dicirmos      
dicirdes      
diciren      

Conxúganse tamén así os derivados de dicir: contradicir, desdicir, predicir. No galego actual existe unha tendencia maioritaria a conxugar os verbos bendicir e maldicir de maneira totalmente regular (bendice, bendicirá, bendiza, bendiciu, etc.) se ben tampouco parece condenable, sobre todo no presente de indicativo e subxuntivo, a conxugación seguindo o modelo de dicir.

ERROS MOI COMÚNS
CONFUSIÓN COS VERBOS “DAR” e “DICIR”
Ás veces oímos: “Xa non teño máis, “din” todo o que tiña”. Non é o mesmo: “Din que vai chover”. Din = anuncian.
Confunden os dous verbos: “Din” todo o que tiña”, está mal empregado, pois “din” sempre é do verbo “dicir”. O correcto é dicir: “Dei todo o que tiña”. Polo tanto debe dicirse: Os políticos “din” que mellorará a situación económica.
En cambio con “Din” á esmola ó pobre. Debe ser “Dei” á esmola ó pobre.
Eu dei = de dar Eles din = de dicir

ESTAR
INDICATIVO
Presente Copretérito Pretérito
estou estaba estiven
estás estabas estiveches
está estaba estivo
estamos estabamos estivemos
estades estabades estivestes
están estaban estiveron

 

Antepretérito

 

Futuro

 

Pospretérito

estivera estarei estaría
estiveras estarás estarías
estivera estará estaría
estiveramos estaremos estariamos
estiverades estaredes estariades
estiveran estarán estarían

 

SUBXUNTIVO

Presente Pretérito Futuro
estea estivese estiver
esteas estiveses estiveres
estea estivese estiver
esteamos estivésemos estivermos
esteades estivésedes estiverdes
estean estivesen estiveren

 

IMPERATIVO

está 2ª persoa do singular
estade 2ª persoa do plural

 

FORMAS NOMINAIS

Inf. Conx. Infinit. Xerund. Partic.
estar estar estando estado
estares      
estar      
estarmos      
estardes      
estaren      

Os verbos arrestar, contrastar, obstar, prestar, restar, derivados latinos de STARE, por seren hoxe semanticamente opacos, son totalmente regulares: resto, restaba, restei...

FACER
INDICATIVO
Presente Copretérito Pretérito
fago facía fixen
fas facías fixeches
fai facía fixo
facemos faciamos fixemos
facedes faciades fixestes
fan facían fixeron

 

Antepretérito

 

Futuro

 

Pospretérito

fixera farei faría
fixeras farás farías
fixera fará faría
fixeramos faremos fariamos
fixerades faredes fariades
fixeran farán farían

 

SUBXUNTIVO

Presente Pretérito Futuro
faga fixese fixer
fagas fixeses fixeres
faga fixese fixer
fagamos fixésemos fixermos
fagades fixésedes fixerdes
fagan fixesen fixeren

 

IMPERATIVO

fai 2ª persoa do singular
facede 2ª persoa do plural

 

FORMAS NOMINAIS

Inf. Conx. Infinit. Xerund. Partic.
facer facer facendo feito
faceres      
facermos      
facerdes      
serdes      
faceren      

Conxúganse do mesmo xeito os derivados de facer, refacer, desfacer, satisfacer.

IR
INDICATIVO
Presente Copretérito Pretérito
vou a fun
vas ías fuches
vai ía foi
imos iamos fomos
ides* iades fostes
van ían foron

 

Antepretérito

 

Futuro

 

Pospretérito

fora irei iría
foras irás irías
fora irá iría
foramos iremos iríamos
forades iredes iriades
foran irán irían

 

SUBXUNTIVO

Presente Pretérito Futuro
vaia fose for
vaias foses fordes
vaia fose for
vaiamos fósemos formos
vaiades fósedes fordes
vaian fosen foren

 

IMPERATIVO

vai 2ª persoa do singular
vamos
ide
2ª persoa do plural

 

FORMAS NOMINAIS

Inf. Conx. Infinit. Xerund. Partic.
ir ir indo ido
ires      
ir      
irmos      
irdes      
iren      

O verbo derivado latino preterir carece de motivación semántica; nas persoas en que non é defectivo conxúgase como advertir, e non como derivado de IR. * “Vades” non existe.