11 de diciembre de 2009
11.12.2009
Escritor

M. Rivas: "Iso do sentidiño a min non me gustou nunca"

"Quería que aínda estivera ao frente da Academia Xosé Ramón Barreiro, por iso apurei o meu discurso de entrada"

16.12.2009 | 12:08
O escritor Manuel Rivas, na biblioteca da súa casa, na Coruña. / víctor echave

"Paga a pena ser académico só por a biblioteca que ten a Academia", di Manuel Rivas, que mañá entrará na RAG co discurso 'A boca da literatura. Memoria, ecoloxía e lingua' para ocupar a praza deixada vacante trala morte de Camilo González Suárez-Llanos. O académico Xosé Luis Rodríguez Axeitos respostarálle nun acto no paraninfo da Universidade da Coruña ás 12.00 do día 12 do mes 12

"Será un discurso moi coruñés. Arrinca coa luz do Faro falando de Antígona e é un percorrido pola literatura galega, a memoria histórica e a memoria persoal e rematará coa ecoloxía, que vén dos cancioneiros, da relación entre a creación e a terra, entre a palabra e a natureza. O Faro vén ser a definición que facía Miguel Torga do universal: o local sen paredes. Para min o Faro é o mesmo porque, para escribir, un ten que tentar de poñerse no centro do universo", explica Manuel Rivas diante dunha "pinta" de cervexa na mesa dun bar: "O relato empeza coa primeira escrita en galego: os círculos concéntricos e o labirinto, porque os petroglifos son como grafitis, son como unha pintada de onte".

Ao discurso respostaralle Xosé Luis Axeitos, un dos académicos que propuxo a Rivas, xunto coa poeta Luz Pozo -"a miña profesora de literatura no instituto de Elviña", recorda o escritor-, e Xosé Neira Vilas, "que fixo o mellor libro de novo xornalismo, Galegos no Golfo de México".

-Aproveitará a ocasión para facer un alegato a prol da lingua?

-Todo o discurso está atravesado polo valor das palabras. É máis que a lingua. A lingua nomea as cousas e se falamos do ser humano e de natureza falamos da sorte das palabras, da linguaxe, de como a lingua pode ser dominada e perder o sentido. Máis que alegato hai unha reflexión sobre a tradición e a modernidade, coa idea de Walter Benjamin de que todos temos que loitar para que a tradición non caia no conformismo. Hai que rescatar a tradición do conformismo, non negala. A tradición non é un lastre, da alas para voar e aire para respirar pero témola oculta e hai que facela renacer.

-Vai ser un inconformista?

-Como en todas partes. Academia asóciase a academicismo, a acomodación, a conformismo, e parece que tes que ser unha persoa con sentidiño. A min iso do sentidiño non me gustou nunca moito. A Academia para min é un espazo como outro calquera, ten sentido estar si é para facer preguntas e loitar de xeito fértil, e iso non se pode facer desde o conformismo, hai que non aceptar as verdades establecidas.

-Cales son as verdades establecidas no caso da Academia?

-Terei que situarme pero a RAG non é unha academia convencional, hai un grupo humano que fixo cousas importantes en Galicia e é unha oportunidade para escoitar e aprender. Á Academia cómprelle todo no eido da lingua e da cultura galega. A tarefa prioritaria hoxe, e razón de ser da Academia, é a defensa, promoción e cultivo da lingua galega.

-Chega vostede, que non será o máis novo pero trae novos aires, e chegará, tamén, previsiblemente, Ferrín á presidencia, ábrese unha etapa diferente na RAG?

-Houbo unha longa etapa de supervivencia e hibernación pero forzada polas circunstancias, non hai que ser inxustos. A Academia foi moi maltratada e mesmo estivo a piques de deixar de existir. Despois da Guerra estivo no límite de desaparecer e foi expoliada a documentación da República; as xuntanzas tiñan que ser na presenza dun delegado gubernativo, que era un policía, durante moitos anos... Hai que loitar contra a tentación de ser o embigo do mundo. 'Agora chega a hora da verdade'. A hora da verdade é interminable. Hai que ser responsables coas expectativas, non se vai inaugurar nada, non se vai pasar da noite ao día. Hai moito que follar co futuro, como di Patti Smith. O que máis me molesta do momento actual de tempestade é que estamos nunha situación moi absurda: unha casa que reúne as condicións para ser a súa maneira un modelo, convértese nunha especie de escenario de películas gore. Ese paradoxo non acabo de entendelo, debemos cultivar o mellor que temos, dar un xiro copernicano e que Galicia deixe de ser unha páxina de sucesos e estea nas de cultura e nas de economía. Non hai futuro económico sen recursos culturais e capacidade de producir ideas e creación. Non sei por que unha fábrica de camisas ten que ser máis importante que unha fábrica de libros, e aquí non se lle dan o mesmo tratamento. Para algúns, a cultura galega é un problema. O problema é que resulta un problema aos que mandan, cando somos un lugar ideal para establecer pontes de universalidade coa cultura hispana e coa cultura portuguesa.

-Vostede e Ferrín tiveron sempre as súas diferenzas, admíteo?

-Temos unha boa relación baseada na sinceridade, como debe ser. Nunca estiven no partido de Ferrín, non fun ferriniano nin especialista en Ferrín pero sempre vin a Ferrín onde tiña que estar na literatura. Unha das primeiras entrevistas que fixen como periodista, aos 16 anos, foi a Ferrín, cando era considerado un heterodoxo e un maldito. Son relacións de respecto mutuo que pasan tamén pola discrepancia no aspecto doctrinario. É un gran escritor e unha persoa que non vendeu a súa alma. Ese tipo de persoas da a unha institución como a Academia calidade e prestixio.

-Veo no papel institucional?

-Ferrín é unha persoa que sabe estar moi ben e sen máscaras. Farao moi ben se sae presidente.

-Foi escollido en xullo e ingresa na RAG aos cinco meses, como apurou tanto para ler o discurso?

-Podía esperar máis pero quería que estivese aínda Xosé Ramón Barreiro ao frente da Academia. Conmoveune o xesto que tivo en Celanova diante do presidente Feijóo. É un fito na historia recente de Galicia e merece moita consideración. Podería ter calado e non pasaba nada. Ese pronunciamento quedará na memoria en anos.

-Os escritores galegos en castelán non son considerados parte da cultura galega, empezando por Pardo Bazán cuxa casa ocupa a RAG, ten que seguir sendo así?

-Moita xente que escribiu en galego non ten a consideración que merece. Valle-Inclán escribiu a mellor novela do siglo XX, Ruedo Ibérico, e non está no canon de literatura universal de Harold Bloom porque di que non o entiende. Niego la mayor: Valle-Inclán, Torrente Ballester, Pardo Bazán, Rafael Dieste, Cela, Valente, ou actuais como Susana Forte, Luisa Castro, Blanca Andreu ou Ramón Reboiras son parte do patrimonio da nosa cultura. É absurdo proxectalo en termos de competitividade cando se pode tratar como un campo de fertilidade. Ferrín é a persoa que con maior profundidade escribiu de Torrente e foi clave na reivindicación de Cunqueiro, iso dá idea da súa calidade.

-Porá o seu estilo na escenografía do acto académico?

-O importante é que se vexa o mar no Paraninfo, e vaise ver, como vas competir co mar?

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook

GALICIA EN VINOS

Galicia en Vinos

Todos los vinos de Galicia

Consulta aquí todos los vinos de las cinco denominaciones de origen de Galicia


ESPECIAL

PREMIOS OPINIÓN MÚSICA RAÍZ

Premios Opinión da Música de Raíz

Consulta aquí a información dos premios de música do noso diario