17 de marzo de 2019
17.03.2019

Celsa, a nena que aprendeu a esquecer

"No Comité Antisida tiñamos un enterro á semana. Era horrible. A heroína foi unha arma de destrución masiva", di Celsa Díaz Cabanela, Republicana de Honra 2019

16.03.2019 | 23:17
Celsa, a nena que aprendeu a esquecer

De rapaza, Celsa desenvolveu a facilidade de esquecer. Para ela e para os seus, saber e lembrar significaba perigo, a posibilidade de delatar a un compañeiro sen querelo. Polos seus anos de loita, por ser sempre comprometida, a Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña decidiu que lle daría a Celsa Díaz Cabanela a distinción de Republicana de Honra 2019. "Estiven detida sete veces e sempre botaba nos calabozos de Méndez Núñez 72 horas, o máximo permitido pola lei", explica Celia desde o outro lado do teléfono. A primeira vez tiña pouco máis de quince anos. Co paso dos tempo, di que lembra con máis agarimo os tres meses que pasou na cadea que as interminables horas de torturas nos calabozos.

"Medo? Medo non tiña, pero si moito noxo", explica, porque na prisión eran todas mulleres, moitas delas, condenadas por practicaren abortos ou por teren abortado elas, outras, por roubar carteiras. "A única presa política era eu", lembra Celsa, que ensinou a moitas das súas compañeiras a asinar, para que, polo menos, puidesen escribir o seu nome o día que lles entregasen a liberdade.

As horas no calabozo eran as peores. "Había un policía, ao que chamaban O Asturiano, que era especialmente cruel. A min nunca me torturaron, pero si que me insultaban, dicíanme cousas machistas, como con quen me deitara aquela noite. Era noxento. A verdade é que era unha liberación ir para o cárcere. Eu sabía onde estaba e o que me ía pasar, tiña moita conciencia. Lémbrome de ver a compañeiros torturados, lémbrome de Pedro Morlán, ao que torturaban moitísimo", relata Celsa Díaz, que tiña a capacidade de esquecer, pero hai cousas que lle quedaron gravadas para sempre.

"Como sabía que non podía contar nada, até me esquecía dos nomes dos amigos, cando saía, tiña que voltar preguntar. Era unha defensa que eu tiña, sabía que non me podía lembrar e, de verdade, que me esquecía", relata. Na cadea estivo tres meses, unha vez, dous meses, con 16 anos, por non ter pagado unha multa de 200.000 pesetas e despois, con 17, por outra sanción de 100.000. "Eran por alteración da orde pública, a verdade, non sei de que", comenta .

Ela, que era unha estudante moi activa, foi expedientada e tildada de subversiva e non puido rematar o Bacharelato en Monelos, de onde foi expulsada, tampouco en Zalaeta. Nesa época tiña compañeiros e compañeiras das Xuventudes Comunistas, coma ela, cos que facía actividades.

Daquela era aínda moi nova e non sabía aínda que quería estudar e tivo moito tempo para pensalo xa que non puido retomar o Bacharelato até a amnistía. Entón retomou os estudos, fixo o COU en horario nocturno e, despois, xa Graduado Social, que foi do que traballou toda a súa vida, até agora, que é pensionista. Di que na casa sempre a entenderon e apoiaron, coma aos seus irmáns e irmá. O seu pai, que fora mestre, foi represaliado e non puido seguir na profesión até a amnistía. "Penso que os tempos da ditadura se parecen moito a estes que estamos a vivir, sobre todo pola nova dereita, creo que imos para atrás", reflexiona Celsa, sentada nun dos bancos da praza de Azcárraga, e aclara que ela nunca deixou de loitar. Durante moitos anos e tamén agora, desde a presidencia do Comité Antisida Casco.

Fala da droga e, da heroína dos anos noventa en concreto, coma unha arma de destrución masiva. Unha arma que levou por diante a vida de moitos compañeiros, entre eles, a do que era o seu mozo e polo que creou, xunto con outra xente, o comité. "Era un momento no que a xente loitaba moito e tiña moita imaxinación, por iso foron a por eles. No País Vasco tamén había xente moi loitadora e alí, como aquí, a heroína foi letal. Eu impliqueime moito niso porque vin que era unha arma para que a xente deixase de loitar", comenta Celsa Díaz, que lembra que, no instituto, o día no que a Garda Civil disparou contra os traballadores dos estaleiros de Bazán, en Ferrol, e mataron aos sindicalistas Amador e Daniel, os estudantes fixeron unha misa, "que era o que se podía facer naquel tempo" e, despois, saíron en manifestación.

Díaz asegura que ela non tivo adolescencia, que sempre estaba na loita, organizando manifestacións e actividades para derrocar o réxime e lembra con espcial tristura o golpe de Estado que acabou con Salvador Allende.

"A xente nova agora está moi comprometida e ten a liberdade que non tiña eu, que é unha sorte, aínda que sexa relativa, xa que a Ley Mordaza prohibe moitas cousas. É un atraso", comenta Díaz, que cre que, co tempo, as súas ideas son "máis radicais" porque conseguiu "entender máis".

Cando empezou na loita contra a sida, lembra que os veciños nin sequera lle querían alugar un local, de tanto medo e tanto descoñecemento como tiñan. Por outra banda, lembra que atoparon tamén xente "moi boa" e "moi implicada, desde xuíces a fiscais, que os deixaban entrar na cadea atender os casos de sida. "Houbo unha época na que en Casco tiñamos un enterro á semana. Era terrible", rememora e asegura que nas súas lembranzas, aquelas visitas aos hospitais, non teñen luz. Para ela, os cuartos dos hospitais son como as celas da cadea.

"Non se pode ter unha forma de Estado anacrónica. Eu creo que a monarquía ten que dimitir xa, aínda que só sexa por avance histórico", di entre risas, porque ela pensa que, o día no que morreu Franco non morreu nada máis, nin sequera o réxime.

Ela, que loitou por un futuro en liberdade, fai unha lectura do avance da extrema dereita ligado ao avance do fascismo. "O medo a quedar sen traballo, o medo ao diferente, ao que vén de fóra, pode ser unha das razóns", explica. Defende o traballo no máis cercano para lograr cambios globais. É o seu método, a súa maneira de loitar.

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook
esquelasfunerarias.es