Martín Gómez, astrofísico coruñés: "A nivel científico, hoxe unha eclipse non ten tanto impacto como tiña antes"

O investigador e membro do comité organizador de Solar MHD 2026 Martín Gómez explica como se xestou a terceira edición do encontro, que reunirá en A Coruña a 57 especialistas durante a semana da eclipse coa colaboración do Citic da Universidade da Coruña. O coruñés tamén formará parte das conferencias o 13 de agosto coa charla Two-fluid Wave Conversion and Heating in the vicinity of a Magnetic Null Point.

Como xorde a decisión de traer a A Coruña a terceira edición de Solar MHD?

Principalmente pola eclipse. Estas conferencias adoitan celebrarse en distintos lugares e, neste caso, a organización está formada por investigadores do Instituto de Astrofísica de Canarias, da Universidade de Sheffield, no Reino Unido, e doutras institucións internacionais. Dentro dos posibles lugares para celebrar a conferencia coincidía que se podía aproveitar a eclipse, así que vimos a posibilidade de facer o congreso esa semana e xurdiu a opción de A Coruña.

Canto tempo leva preparar unha edición deste tipo?

Eu xa estivera na organización doutras conferencias, en particular da edición anterior desta mesma conferencia. Diría que esta levou un pouco máis de tempo do normal. Empezamos con máis antelación, sobre todo polo tema dos hoteis. Sabiamos que ía haber unha gran afluencia de xente e que iso podía complicar que os participantes atopasen aloxamento, porque coincidía con todas as celebracións e eventos que hai no país. Tivemos que movernos con máis antelación, incluso empezando aproximadamente un ano antes, e foi difícil.

Finalmente, cantos investigadores participarán no congreso?

Seremos 57, se non me equivoco. Ademais, temos unha boa representación internacional. O raro é que veñan de España, van vir persoas de todas as partes do mundo.

Ata que punto a eclipse espertou un interese adicional entre os investigadores para vir a A Coruña?

Máis que nada pola parte de observar o fenómeno. A nivel científico, hoxe en día unha eclipse non ten tanto impacto como tiña antigamente, porque antes permitía realizar determinadas investigacións que agora podemos facer por outras vías. Aínda así, segue tendo moito atractivo. Ten ese sentido máis romántico de poder observar un evento único.

O raro é que veñan de España, van vir persoas de todas as partes do mundo.

Martín Gómez

Que información científica se podía obter antigamente durante unha eclipse e que se pode conseguir hoxe por outras vías?

Antigamente, principalmente, a eclipse permitía observar as capas máis externas da atmosfera solar, a coroa solar. Son rexións do Sol moi pouco densas, polo que emiten pouca luz. A eclipse permitía tapar a principal fonte de luz do Sol, a súa superficie, e aumentar o contraste. Así podían verse incluso a simple vista as estruturas da coroa solar. Hoxe contamos con cronógrafos, telescopios espaciais e instrumentación especializada para observar esas rexións da atmosfera solar.

Que papel pode xogar a intelixencia artificial nesta investigación?

Agora mesmo é unha ferramenta moi presente en todos os ámbitos. Na investigación solar pode ser útil para traballar con grandes bases de datos de observacións e obter información sobre patróns que, doutro xeito, sería complicado detectar simplemente coa vista humana, porque moitos fenómenos son moi complexos. Tamén ten aplicacións para acelerar cálculos que son moi custosos, a partir de determinadas condicións que se producen no Sol.

E que se pretende abordar especificamente en Solar MHD 2026?

A conferencia está enfocada principalmente na parte de computación, aínda que imos tocar todos os temas relacionados coa investigación solar. Solar MHD son as siglas de Magnetohydrodynamics, magnetohidrodinámica. A hidrodinámica utiliza modelos de fluídos para estudar como se comportan, por exemplo, a auga ou o aire. Neste caso engádese a parte magnética, porque os fluídos que estudamos están fortemente influenciados pola dinámica dos campos magnéticos do Sol. Temos que ter en conta esas forzas magnéticas para comprender como se comporta o material que forma o Sol, que está en estado de plasma, e comprobar se somos capaces de reproducir mediante os modelos as observacións que facemos.

Que debates ou resultados lle gustaría que xurdisen durante o congreso?

O máis importante é o intercambio de información entre os investigadores. Nunha conferencia científica interesa que a xente poida compartir os seus resultados, coñecer o traballo dos demais e establecer novas colaboracións.

Ademais da parte científica, que impacto pode ter o congreso para A Coruña?

Creo que é interesante que unha comunidade de científicos se reúna nun lugar concreto e que a cidade sexa consciente de que existe esa conferencia. Ademais, os membros da organización participaremos nun evento divulgativo na zona da Torre de Hércules. Creo que tamén é interesante porque permite achegar os científicos á cidadanía e que as persoas que teñan curiosidade poidan preguntarlles directamente.

Como están organizando a observación da eclipse do 12 de agosto?

Estamos pendentes das condicións meteorolóxicas. Pode ser que aparezan algunhas nubes, pero quizais teñamos sorte. A nosa idea é desprazarnos cara á zona de San Andrés de Teixido. Se as nubes non o permiten, buscaríamos unha alternativa máis cara ao interior.

Despois de todo o traballo de organización, cal sería para vostedes o mellor resultado desta edición?

Para min, o máis interesante dunha conferencia científica é o intercambio de información entre a xente. Se ademais conseguimos que algunhas desas conversacións se convertan en novas colaboracións e que a cidade teña a oportunidade de achegarse aos investigadores, sería moi positivo.