Mil lendas no mar de Barrañán

As bibliotecas de Arteixo organizan unha nova ruta literaria con Xabier Maceiras: “Repiten as dez persoas de sempre, pero cada vez súmanse 20 ou 30 novas a camiñar”

Participantes na caminata, antes de emprender a marcha no paseo marítimo de Barrañán.

Participantes na caminata, antes de emprender a marcha no paseo marítimo de Barrañán. / LOC

Daniel Abelenda Lado

Daniel Abelenda Lado

“En cada ruta repiten as dez persoas de sempre, pero cada vez súmanse 20 ou 30 novas a camiñar connosco”, relata o escritor, historiador e divulgador arteixán, Xabier Maceiras. A rede municipal de bibliotecas organizou este sábado unha nova edición das rutas literarias a través do litoral. Nesta ocasión, abarcaron o tramo entre a praia de Barrañán e a fervenza de Augacae, no límite do termo municipal coa Laracha, con 16 paradas e múltiples historias relacionadas co territorio. O encontro reuniu a arredor de medio centenar de participantes. Moitos deles foron debutantes.

Maceiras, a la izquierda, durante una paradas de la ruta.   | // LOC

Maceiras, á esquerda, durante unha paradas da ruta. / LOC

Apenas eran as 10.00 horas da mañá cando as lendas, as historias e as anécdotas comezaron a soar nos arredores da Praia de Barrañán. A hostalaría tivo un lugar especial nesta edición para Xabier Maceiras, que inicio a andaina cun agarimo especial para o bar de Concha, que preside a entrada ao areal para o tráfico que chega pola estrada desde Arteixo. Aínda que hoxe ten o nome Costamar, o autor lembrou a figura da xerente anterior. “Era a única parada obrigada no traxecto no Catro Latas cara a Caión”, leu Maceiras, sobre un texto que firmou o escritor de Pastoriza, Miguel Sande.

Unha lembranza semellante chegou na Recova, antes coñecido como Corazón Blanco. “Chamouse así pola tradución do White Heart, un restaurante onde traballaban os meus país cando emigraron a Surrey, en Inglaterra”, parafraseou unha testemuña de Isabel Verdía, propietaria actual do local.

Parada a parada, Maceiras abordou algunhas das cuestión que ten recollido ao longo dos anos nas distintas edición de Crónicas de Arteixo, que vai polo seu terceiro volume e ten en proxecto o cuarto. Saíu a relucir a historia da “balea, ou baleato”, que quedou varado en Barrañan a mediados do século pasado. E que foi despezado por pesqueiros e trasladado, en parte, a Sofán, despois de tentar queimar sen éxito o cadáver na costa. Deses restos saíu a particular herdanza de don Anselmo, veciño de Chamín que faleceu recentemente. “Levouno para a casa e, aínda que a súa nai ameazou con botalo fóra, el dixo que sería a súa herdanza e que iría con el toda a vida. Maceiras sacou a relucir un esfollador elaborado con parte do óso daquel animal, que durante moitos anos serviu de viga nun alpendre da casa familiar de Anselmo.

No traxecto mencionouse o espolio de área en Sabón, O Rañal e Barrañán no século pasado para as obras na Coruña. “Non había dunas”, expuxo, con imaxes da época. Non faltaron os recordos para os naufraxios, terratenentes, a capela desaparecida de San Mamede e varias películas rodadas no entorno. Tamén houbo lecturas de fragmentos de Eduardo Pondal, Henrique Rabuñal, Antón Castro ou Pablo Mariño.

O bosque do Reiro

“O mar estaba moi lonxe, isto era un bosque”, comentou a arqueóloga Puri Soto, ao chegaren á praia do Reiro. Aínda que acudiu como unha visitante máis, tivo a oportunidade de explicar o pasado Paleolítico e Neolítico que agocha a praia do Reiro, hoxe convertida nun pedregal sen apenas área. “Caso levaron a área, atopáronse moitos restos de ferramentas de final do Paleolítico, ou Mesolítico”, explicou Soto, en relación coas investigación que realizaron expertos nos anos 70.

Segundo puideron datar, tratábase de ferramentas e restos de cereais carbonizados que permitiron datar a súa antigüidade, sobre 8.000 anos. “Fixéronse probas de Carbono 14 na braña que os dataron entre o 6.000 e o 7.000 antes de Cristo”, explicou Soto. A arqueóloga engadiu que “atoparon restos de cereais que amosan non ser naturais, senón que o ser humano xa empezada a domesticalos”. Especificou que naquela época lograban traballar con ferramentas de madeiras e dentes de pedra.

A pesar dos descubrimentos do século pasado, Puri Soto lamentou que o proceso de espolio dos minerais e a falta de preservación do entorno impedira analizar por estratos de forma moito máis precisa para elaborar unha cronoloxía e entender mellor o tipo de asentamento que houbo na zona. Iso si, confirmou que “era un bosque, o mar estaba moito máis atrás”, en referencia á liña de costa. Deducírono ao non encontraren vestixios de moluscos nin doutros animais mariños nas análises.

Suscríbete para seguir leyendo