Sobre os cirrios que comparten cidade connosco

Cada 7 de xuño celébrase o Día Mundial do Cirrio, unha data impulsada desde 2019 para poñer o foco nunhas aves tan próximas como descoñecidas. Chegan cada primavera desde África, ocupan os ceos das nosas vilas e cidades e, énchennos co seu voo rápido e os seus reclamos inconfundibles. Para moitas persoas, a paisaxe sonora do verán.

Os cirrios son verdadeiros portentos da natureza. A súa vida transcorre case enteiramente no aire: aliméntanse e mesmo descansan voando. Só tocan terra —ou máis ben pedra, cemento ou tella— durante o período de cría, cando precisan atopar un oco axeitado para sacar adiante a súa prole. O resto do ano permanecen suspendidos no ceo, aproveitando as correntes de aire e alimentándose de pequenos insectos voadores. Por iso dise que son aves que «soñan espertas», capaces de alternar períodos de descanso cerebral mentres continúan voando.

Ademais, cumpren unha función ecolóxica moi valiosa: son aves insectívoras, capaces de consumir grandes cantidades de moscas, mosquitos e outros invertebrados. Convértense, así, en aliados discretos pero eficaces no equilibrio ecolóxico das cidades.

Os cirrios aniñan en ocos baixo tellados, fendas en muros ou pequenas cavidades en edificios antigos. Non precisan grandes espazos nin xeran molestias relevantes, pero si necesitan que eses ocos existan e se manteñan accesibles. Ademais, ano tras ano, adoitan volver aos mesmos puntos de nidificación.

Durante as últimas décadas, o noso afán por impermeabilizar, illar e selar completamente os edificios foi eliminando moitos destes refuxios. As rehabilitacións de fachadas, as obras en edificios históricos ou a substitución de cubertas deixan con frecuencia sen alternativas a estas aves. Moitas veces non hai mala intención, senón simple descoñecemento.

Na Coruña contamos con exemplos de boas prácticas: nas obras desenvolvidas nas murallas dos Xardíns de San Carlos puideron aplicarse medidas correctoras, como instalar caixas niño específicas e manter dispoñibles ocos de cría axeitados.

Este tipo de actuacións deberían deixar de ser excepcións e pasar a formar parte da práctica habitual. As normativas municipais, os proxectos de rehabilitación e os plans de conservación do patrimonio deben incorporar a presenza de fauna urbana como un elemento máis a ter en conta. Protexer estas especies non significa prohibir obras nin renunciar á eficiencia enerxética: significa facer as cousas ben, planificar os tempos e incorporar solucións sinxelas cando sexan necesarias.

Conclusión: para o Grupo Naturalista Hábitat, conservar os cirrios é tamén conservar unha parte viva das nosas cidades. Se queremos espazos urbanos máis saudables e biodiversos, debemos garantir que estas aves sigan atopando lugares onde criar. Só así poderemos seguir gozando, ano tras ano, dos seus voos acrobáticos e dos seus reclamos inconfundibles no verán.