Sobre a lei do patrimonio natural e da biodiversidade de Galicia

Hoxe cúmprense sete anos da lei 5/2019, do patrimonio natural e da biodiversidade de Galicia, norma que regula actualmente a conservación, o uso sostible e a restauración dos valores naturais galegos. Substituiu daquela á lei de conservación da natureza de Galicia, que databa do ano 2001, se ben permanece vixente toda a normativa derivada desa antiga lei, como o Catálogo galego de especies ameazadas (decretos 88/2007 e 167/2011 e orde do 6 de maio de 2014). 

Máis polo miúdo, os obxectivos principais da lei 5/2019 serían protexer os ecosistemas de maior interese do territorio, así como a flora e a fauna silvestre en xeral, con maior énfase naquelas especies ameazadas e/ou protexidas. Tamén ten como liñas mestras regular a xestión dos espazos naturais galegos, facilitar a custodia do territorio e propiciar a restauración e rehabilitación ambiental de áreas degradadas. Deste xeito, lograríase avanzar no chamado «desenvolvemento sostible», isto é, aproveitar os recursos sen danar o medio natural.

Ademais, con esta lei créase a subcategoría de «microrreservas naturais» (de pequena extensión e limitadas no tempo) e toma forma a estratexia de infraestrutura verde e conectividade e restauración ecolóxicas (que sería formalmente aprobada a través dunha orde autonómica do 4 de outubro de 2024). Os espazos naturais de interese local poden abranguer máis dun concello desde a entrada en vigor desta lei, e créase, finalmente, o Catálogo dos hábitats en perigo de desaparición de Galicia.

Así e todo, e a pesar do completo da norma, o seu cumprimento dista moito de ser satisfatorio. Os plans de recuperación e conservación ligados ao Catálogo galego de especies ameazadas están maioritariamente sen redactar desde 2007, e seguimos á espera dese Catálogo dos hábitats en perigo de desaparición de Galicia. A xestión dos espazos naturais galegos é en xeral deficiente (p. ex. Baldaio, que leva semanas nunha penosa situación ambiental pola acumulación de areas na bocana da zona húmida), e as entidades de custodia do territorio apenas teñen apoio da administración autonómica.

Conclusión: a pesar de ser unha norma correcta e inicialmente esperanzadora, a lei 5/2019 do patrimonio natural e da biodiversidade de Galicia semella hoxe máis papel mollado do que un instrumento aplicado con rigor e axilidade. Se non está blindada a conservación de espazos e especies teoricamente protexidos, dificilmente podemos soñar coa restauración e rehabilitación ambiental de áreas degradadas na nosa terra.