Chefs con loureiro

Os furanchos afrontan a recta final coa produción de viño reducida e o difícil relevo nas cociñeiras | Chefs de tres locais de Redondela, Vigo e Bueu falan das súas estresantes pero felices xornadas

Comensais do Furancho Maceiriña.

Comensais do Furancho Maceiriña. / Pablo Hernández

mar mato

Pasaba das dez da noite do pasado xoves. Media Galicia atendía no seu fogar o encontro televisado de fútbol entre a selección española e italiana. No baixo dunha casa de Redondela, no Camiño do Pedro Morto, case 30 comensais facían o mesmo no Furancho A de Marga.

A pesar da hora, o adegueiro que atende ofrece empanadillas recén feitas. A proposta non se pode rexeitar. Como se o ourizo Sonic —famoso pola súa rapidez— se puxera nos fogóns en pouquísimos minutos na mesa están servidas, xunto á zorza con patacas e un chourizo.

Un neno que non chega aos dez anos asegura en alto que é a empanadilla máis rica que comeu nunca. Abofé que, de concursar, levaría medalla mundial. Mentres o padal goza do sabor e os ollos se fixan no mantel plastificado con mouchos granates, as neuronas perfilan quen pode cociñar tan ben.

Tamén preguntan para si por que as cociñeiras e cociñeiros dos furanchos non son recoñecidas. Por que non outorgarlles un galardón loureiro nunha cerimonia de agroglamour ao estilo do Festival de Cans?

Disipada a ensoñación, visitamos a cociña do furancho A de Marga. Tres sorrintes cociñeiras agardan: Antonia Durán, Margarita Rodríguez (a dona do loureiro) e Claudi Rivas. As tres son familia.

“Este é o séptimo ano co furancho. Animounos a montalo que, como meus sogros tiñan viñas e ían maiores, non as podían traballar. Pensamos que facer co viño e decidimos montar un furancho”, explica Margarita Rodríguez, a única das tres que ten experiencia hostaleira ao ter traballado noutro furancho antes deste. “Empezamos —prosegue Marga— poñendo xoubas, chinchos, peixiños... pero despois non nos deixaron ofrecelos e puxemos zorza, raxo, churrasquitos, empanada...”.

Hoxe domingo é o último día no que abren o loureiro (no mediodía e á noitiña), que inaugurou a súa tempada a finais de marzo. Aseguran que están moi contentas polo inminente peche xa que están exhaustas aínda que recoñecen que tamén son felices traballando no local.

“Temos empezado ás sete da tarde a cociñar e rematado ás doce e cinco da noite, ademais de vir pola mañá facer as empanadas”, recalca con énfase Antonia Durán. “A pesar de que é un traballo duro e intenso, sempre temos ganas de rir e de cachondeo”, resalta tamén Claudi Rivas.

Aínda que a cociña de furancho semella ser sinxela, hai que ter en conta que calquera plato caseiro ben feito requere varias horas. “Os xoves son liviáns porque non facemos empanadas, pero cando as preparamos —de millo e trigo—, vimos pola mañá amasar, pelamos as patacas para a tarde, cortamos o raxo... Pola tarde, comezamos non máis alá das catro, aínda que Marga, como vive aquí, empeza antes”, sinala Antonia Durán.

Ás tres chefs deste loureiro redondelán encántalles cociñar, non así limpar. Botan man da sorna para comentar: “Non sabemos que pasa pero as rapazas da limpeza que contratamos nunca veñen. Levan así sete anos e ao final temos que facelo nós”.

Mais o traballo no furancho non sempre inclúe minutos de lerias e risos. Tamén presenta os seus momentos complexos cando as comandas coinciden de forma masiva. “Hai momentos de tensión. Non nos tiramos os trastos á cabeza de milagre. Tamén che digo unha cousa, temos que ir pouco a pouco, por moito que queiras non podes apurar”, recoñece Marga. Ese estrés é a cara b do furancho, que tamén ten como imaxe as queimaduras nos brazos que amosan as tres cociñeiras que comentan con orgullo: “Son meses intensos, duros, pero gañamos uns cartiños e as viñas seguen en pé”.

Quen tamén pensa nas cepas, na súa conservación e mimo, é o adegueiro Manuel Costas, propietario do Furancho da Maceiriña, en Cabral, Vigo. No seu caso, son trece anos os que leva sacando adiante o local nun desvío á esquerda cara arriba da Avenida do Aeroporto.

Os seus viñedos atópanse en Tui e nun ano bo chegan a producir 11.000 litros de viño. Na colleita que se saborea este 2023 baixaron ata as 7.000. Antes de ter o furancho, Manuel vendía toda a produción a Terras Gauda pero un ano a marca optou por non mercar toda a colleita, o que o deixou incomodado e con milleiros de quilos de uva na adega. Varios amigos insistíronlle para que fixera viño e montara un furancho.

Aínda que Manuel rexeitou a idea nun principio, ao final, fixo números, mercou cubas de inox e o resto do material e converteuse en adegueiro de andar por casa que afina o seu produto. O éxito foi tal que dende aquela vez nunca máis volveu vender uvas nin a Terras Gauda nin a outra marca.

Toda a historia relátaa na tarde do vernes no xardín da súa casa. É dicir, no xardín do furancho. O reloxo está a piques de marcar as 18.30 horas e as dúas cociñeiras encargadas xa hai un tempo que están á faena, a bo ritmo, sen descanso, porque só en patacas deben pelar e cortar a man corenta quilos antes de que a porta se abra. “Aquí as tortillas son feitas na casa, nin sequera compramos as patacas cortadas”, defenden con fachenda ás portas dunha cociña con encanto.

No interior, as paredes son de pedra do país con varias mesas con manteis de plásticos de cadros azuis e brancos sobre os que dúas frixideira de patacas adiantan traballo ao tempo que uns fogóns apuran un rustrido que só co arrecendo xa nutre e avanza a delicia de tortillas, chourizo e xamón asado que agasallarán a cerebro e estómago máis tarde.

A diferencia do Furancho de A Marga, as chefs do Furancho da Maceiriña, as irmás Mari Castro e Pili Castro, traballaron anteriormente na hostalería. Unha delas foi a propietaria da cadea de restaurantes Bugas. Aínda que son felices cociñando, adiantan que en pouco tempo soñan con deixar o furancho para dedicarse ao lecer da xubilación. Se non o fixeron ata agora foi por non deixar a Manolo nunha situación complexa: “É difícil encontrar xente que traballe nun furancho. Tenche que gustar. Agora só son dous meses de traballo, tampouco agobia”.

Nunha xornada normal, o primeiro traballo que fan comeza ás cinco coa pochada para a tortilla, para despois cortar o lacón e o xamón. A última tarefa non pasa das once da noite que é cando pechan a cociña para despois limpala.

Estas dúas irmás intentan levar ben os momentos de estrés. “Nós intentamos estar tranquilas aínda que chegue a comanda de cinco mesas con 20 persoas de golpe. Quen o peor o levan son as camareiras que chegan aquí rabiosas, veñen aceleradas pola presión de Manolo. Nós levamos toda a vida na hostalaría”, comentan entre risos.

“Cando eu —lembra Mari Castro— tiña o restaurante, podía ter duascentas persoas a comer todos os días con menús. Estaba case no Polígono de O Porriño e abría ás cinco da mañá. Os de Madeiras Iglesias saían a esa hora e xa viñan comer. E cerrabamos ás doce da noite. Foron así anos”.

Estas dúas cociñeiras aprenderon o oficio coa súa nai e pai, Constantina e Manolo. Ambos os dous rexentaban un bar en Covelo onde preparaban pratos de caza e troitas. “Moita xente ía comer alí as troitas, mesmo de Vigo”, lembran.

A previsión é que o furancho siga abrindo todos os días deste mes coa esperanza de que o viño acabe antes de xullo.

Poucos son os que chegan ata finais de xuño abertos, data límite pola Xunta para ofrecer a súa actividade a non ser que vendan viño albariño. Nese caso, amplíase o prazo ata rematar xullo.

Nestes días, aínda están a tempo de ir probar as deliciosas empanadas de millo corvo (de cor case negro) que leva máis de dez anos elaborando o Furancho de Paco en Meiro, Bueu. “Tiñamos excedente de viño e como traballamos a terra queriamos darlle saída. No Morrazo, o que se estila é iso poñer un furancho”, comenta Victoria Martínez.

Na cociña, Victoria encárgase dos fogóns pero tamén recibe a axuda da súa veciña Concha para as tortillas e, se fai falla, o resto da familia tamén bota un cabo. Martínez confesa que “o que máis me gusta facer son as empanadas de millo corvo”, sendo a de xoubas o produto-estrela en litixio cos ovos con pan de millo e chourizo máis a zorza.

Para esta cociñeira sen experiencia previa na hostalería, “o que máis me gusta do furanchno é falar coa xente, interactuar con ela. Veñen probar algo diferente”.

Sobre o éxito da fórmula do seu furancho ofrece unha teoría ampliable á moitos outros: “A maioría dos produtos cos que traballamos son da casa. Non somos cociñeiras profesionais, cociñamos como para a casa, con todo o cariño”.

Suscríbete para seguir leyendo