Morre na Coruña Manuel Lourenzo, pai do teatro galego

Manuel Lourenzo faleceu hoxe aos 82 anos na Coruña. Un dos pais do teatro galego contemporáneo, Lourenzo deixa atrás un legado no que axudou a crecer novos artistas e deixou personaxes tan inesquecibles como Melgacho en Mareas Vivas ou Terito en Fariña.

Nacido en Ferreira do Valadouro en 1943, o dramaturgo comezou a súa aventura no teatro en Barcelona, onde cursou estudos de Interpretación polo Institut del Teatre. Máis tarde fíxose profesor de EXB, pero nunca deixou os escenarios. Nos anos 60 e 70, aínda en plena ditadura, dedicouse a crear e participar en agrupacións teatrais, como O Facho, nacida en 1965 na cidade da Coruña. Fundou tamén o Grupo de Teatro Circo, que máis tarde daría paso á Escola Dramática Galega, e a Compañía Teatral Luís Seoane.

Para Lourenzo, o teatro representaba «un diálogo social entre a máscara que representa as actitudes e comportamentos da xente, as persoaxes e o público que asiste á representación». A súa paixón pola arte dramática levouno ler e coñecer todas e cada unha das escolas de arte dramático. Traduciu ao galego autores como Eurípides, Sófocles, Chéjov, Goethe ou Fassbinder e a súa obra entre ensaios, novelas e guións teatrais supera o centenar de publicacións.

En 2021, o dramaturgo recibiu o Mestre Mateo de honra, e xa aí, a pesares de ter máis de medio século de experiencia, admitía nunha entrevista a LA OPINIÓN que seguía sendo «noviño». «Eu é que aínda me estou formando e aprendendo, así que non me dou conta do que pasa. Estou aprendendo», dixo Lourenzo.

Dentro desa aprendizaxe estaba escoitar á xente máis nova, coa que se relacionaba a través da escola dramática Casahamlet, na Coruña, que fundou con Santiago Fernández. O centro converteuse na referencia para todo o que se quixera formar en teatro en Galicia. «Se eu son un profesor de Casahamlet, el é o gran mestre, porque ten unha cultura universal en todos os aspectos, é o pai do teatro galego», afirmaba este domingo Santiago Fernández. «Manolo foi sempre unha persoa íntegra, unha persoa nobre e non se entendería o teatro galego sen el».

«Era un home agradecido a calquera cousa, incluso cando falaba dos desagradecidos que hai. Falaba con cariño dese desagradecemento, dese esquecemento egoísta que temos os seres humanos, esa era a alma de Manolo», conta Fernández.

A súa dedicación polas artes escénicas tivo recompensa con numeroso premios. En 1997 recibiu o Premio Nacional de Literatura Dramática pola obra Veladas Indecentes e en 2008 a Xunta de Galicia concedeulle o Premio Nacional das Artes Escénicas na súa única convocatoria. Máis recentemente, no 2024, foi galardoado co Premio da Cultura Galega na categoría de Letras e do Álvaro Cunqueiro.

O dramaturgo foi, sobre todo, un gran defensor da lingua, chegando a ser detido e procesado no Tribunal da Orde Pública en 1967, censurado e cancelado pola ditadura en múltiples ocasións pola súa labor na promoción do galego. «Non quero, nin permito, que ninguén tente abortar a miña lingua, a lingua en que me criei, a lingua en que nacín, a lingua dos meus antepasados e a lingua dos meus fillos e da miña neta», destacou Lourenzo nunha entrevista.

As condolencias polo pasamento do lucense non tardaron en chegar. A alcaldesa da Coruña, Inés Rey, destacou que o dramaturgo «deixou unha fonda pegada formando intérpretes na Escola Casahamlet, innovando e profesionalizando a escena. O seu legado cultural e creativo seguirá vivo». Tamén o presidente da Xunta, Alfonso Rueda quixo lembralo escribindo en redes sociais que «a nosa cultura perde un referente inesquecible co falecemento de Manuel Lourenzo».

Dende o sector tamén chegaron mensaxes de lembranza para Lourenzo. A Academia Galega do Audiovisual destaca que era «un piar e referente da cultura galega contemporánea», mentres que a escola Superior de Arte Dramática de Galicia lamentou a «triste perda do gran mestre e indiscutible referente do noso teatro».