Felipe Senén López Etnógrafo estudioso do Entroido

"No Entroido coruñés faltan campos e teatrillos onde facer a festa"

"Temos que medir que orquestas se traen; hai unha invasión de batucadas" - "Hai que dignificar os traxes antigos"

02.02.2016 | 03:12
Felipe Senén, no Entroido de Viana do Bolo.

O arqueólogo e etnógrafo Felipe Senén López imparte mañá ás 20.00 horas, na Academia Galega de Belas Artes (Pintor Álvarez de Sotomayor, 1) a conferencia Orixe e orixinalidade do Entroido en Galicia. A entrada é libre e gratuíta.

-Cales son as primeiras referencias ao Entroido na Coruña?

-Pérdense na prehistoria, na celebración do ritual da primavera, e con incorporacións moi diversas.

-Como foi a época franquista?

-A represión animou a subterfuxios que enriqueceron o Entroido. No Círculo de Artesanos, no Teatro Rosalía e noutras agrupacións facíanse operetas con retranca, como os apropósitos. De aí saíron persoeiros que pasaron á mitoloxía, como Nito ou Canzobre. Poñían en escena guións feitos por académicos e intelectuais, como don Eladio Rodríguez González ou don César Bahamonde. Era un Entroido, entre aspas, controlado. Por outra parte, temos a espontaneidade e creatividade nalgunhas rúas, especialmente as mariñeiras, como a zona de Monte Alto. O enxebre e representativo de aquí son os choqueiros da rúa da Torre, cunha pervivencia rural, galega e mariñeira.

-Por que se concentra o Entroido en Monte Alto, por ese carácter ligado ao mar?

-A tradición do Entroido, agraria e mariñeira, ten unha eclosión moi forte nos barrios con máis ascendencia rural. Agora aparece o batallón mediático dos curiosos, que, a nivel antropolóxico, adulteran a festa. En Monte Alto hai un ambiente tradicional musical, de agrupacións de coros e de danza, e tamén foi unha zona moi de bares. Na zona máis céntrica temos as operetas, que xa mencionei, e que deberan coidarse. Hoxe temos unha figura importante, que seguiu: Antón de Santiago.

-Antes falaba dunha adulteración do Entroido...

-O Entroido, como significa catarse e liberdade, abre moitas portas e ten moitas influencias. Como as macumbas ou as batucas actuais, que, ás veces, traspapelan as vellas tradicións dos folións, das treboadas, dos grupos de bombos. Ás veces o Entroido é un pouco de catálogo. Os Concellos deben de coidar o Entroido. Non con paternalismo, pero ter as infraestruturas preparadas. Se nas campas meten faroliños austrohúngaros, fontes e paneis, ao final non tes onde facer unha festa. E, como pasou con San Xoán, a xente vai ao lugar que queda libre, á praia. Antes A Coruña tiña moitas campos: o de Marte, o Campo da Estrada, o Campo da Leña? Pero se se converten en zonas de especulación e aparcadoiros, a xente non ten onde facer un punto de encontro para as romarías. Tamén hai que medir ben que tipos de grupos e orquestras se traen.

-Que se podería facer na cidade da Coruña para recuperar as tradicións do Entroido?

-Incentivar as asociacións culturais, e deixalas participar. Que abunden os premios económicos na festa. Dignificar vestidos e traxes antigos. Poñer os escenarios para os grupos que fan os apropósitos e darlles facilidades para estar varios días representando. No Entroido houbo momentos de gloria importantes, nos que se recuperaron máscaras, tradicións, cantares. Hoxe unha hai invasión de batucadas e outras historias. Na cultura galega hai un sincretismo co mundo foráneo, pero hai que, saber ata onde podes chegar.

-Cal é a función do Entroido?

-O Entroido é unha especie de terapia para saber o estado da cultura popular dun pobo: o anímico e o creativo. Non hai mellor medicina para os tempos que vivimos que a catarse colectiva do Entroido, medindo ata onde chega a liberdade. Porque tamén está a agresividade, que é un mal no noso tempo ao que se lle dá renda solta no Entroido.

-Non houbo sempre un elemento de violencia no Entroido?

-Deuse sempre, pero no Entroido galego? A cultura galega é unha de encrucillada, de carrefour, de feiras e romarías, de portos e de moitísima tolerancia. Acusáronnos de endogámicos, pero iso é un tópico e unha eterna mentira. Somos un país viaxeiro que fai sincretismo con todo. No traxe popular están os panos de Cachemira, no xardín galego están as camelias e os magnolios. Pero hoxe educa ou maleduca é a cuestión mediática, internáutica, e ás veces destruímos o noso.

-Na historia, en que épocas houbo unha efervescencia do Entroido na Coruña?

-Cada época deixou constancia, posto que polas obras coñécese a ética e a estética das persoas. No Entroido, e, sobre todo, no coruñés, ábrense os baúis e sácase o de épocas anteriores. Temos visto uniformes das guerras napoleónicas, medallas da División Azul, dos exércitos republicanos da Guerra Civil, mantos traídos de Inglaterra e mantóns de Manila? Saen a relucir moitísimas cousas que se van incorporando a unha tradición prehistórica. Aí está unha cultura portuaria que se abre e recibe como é A Coruña. O que perdemos foron os lugares de expresión e os escenarios, como os campos e os teatrillos.

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook

ESPECIAL

PREMIOS OPINIÓN MÚSICA RAÍZ

Premios Opinión da Música de Raíz

Consulta aquí a información dos premios de música do noso diario


GALICIA EN VINOS

Galicia en Vinos

Todos los vinos de Galicia

Consulta aquí todos los vinos de las cinco denominaciones de origen de Galicia
 


esquelasfunerarias.es
Enlaces recomendados: Premios Cine