Francisco Cebreiro Historiador e investigador da Universidade de Santiago

"O Banco de San Carlos uniu o destino da débeda nacional coa pequena economía"

"A oficina serviu para crear o espazo do crédito pero tamén para drenar o ouro e a prata" - "As cartas rexistran un ataque pirata contra un barco catalán na badía da Coruña"

21.02.2016 | 13:31
O historiador, Francisco Cebreiro.

Máis de 2.500 cartas intercambiadas no final do Antigo Réxime entre o porto da Coruña e a primeira oficina do Banco de San Carlos na cidade -o embrión do que acabaría sendo o Banco central de España- son a base documental da busca que está levando a cabo Francisco Cebreiro, historiador e investigador da Universidade de Santiago. Para desenvolver este traballo recibiu unha bolsa da Casa Velázquez, unha entidade cultural francesa dedicada ao estudo do hispanismo. Nesta entrevista adianta algunhas curiosidades dunha investigación que, tras recabar a información, confía en rematar en 2017

-Cal era a importancia do Porto da Coruña no final do antigo Réxime?

-Foi máis importante do que se poida pensar. O obxectivo da investigación foi estudiar a correspondencia da oficina do Banco de San Carlos na Coruña. Na década de 1760 permitiuse a creación de catro buques correo para comerciar coas Indias desde a cidade. Neles, embarcábanse cartas e unha pequena cantidade de mercadorías que, ao ser vendidas, traían de volta ouro e prata. Estes beneficios que chegaban á Coruña eran transferidos ao banco que, a cambio, emitía as letras de cambio. Ese negocio tivo auxe desde que se crea no 1785. A primeira etapa do negocio comeza en 1783, cando o factor, que é como un comerciante sen oficina, comeza a buscar accionistas. Unha das cousas que descubre a investigación é que dous ou tres anos despois se creou na Coruña unha oficina completa, con seis ou sete traballadores. En Cádiz había outra grande, pero A Coruña tivo unha das estructuras máis importantes da península.

-Onde se situaba esta delegación na cidade?

-A ubicación a descoñezo. Agora o que fixen foi revisar case 2.500 correspondencias do Banco de San Carlos pero é unha investigación todavía en curso. Agardo que en 2017 poida ter cousas máis asentadas.

-Cal era a función destas letras de cambio?

-Na época eran como unha transferencia de diñeiro. Unha persoa ía con 300 reais, por exemplo, e o banco emitía unha letra, dándolle a esta persoa o dereito a cobrar esta cantidade en Madrid ou noutras cidades (despois abríronse oficinas en Londres ou Hamburgo). O que se lle compraba ao banco era o dereito a percibir esa cantidade de diñeiro noutro lugar.

-Por que xorde a delegación na Coruña e non noutro porto?

-Créase aquí para aproveitar o ouro e a prata procedente de América latina a través destes barcos correo que chegaban.

-Nesta época a referencia portuaria adoitaba ser Cádiz. A Coruña estaba á súa altura?

-É unha comparación difícil de establecer porque este estudo é o primeiro dunha oficina do Banco de España completa. En fluxos totais de ouro e prata, Cadiz é moi superior pero A Coruña tivo a súa importancia e non foi tan secundario como puidera pensarse.

-Cal é a relación entre a actividade desta oficina do Banco de San Carlos e o posterior desenvolvemento da Coruña como centro financeiro?

-Nesta altura xa había aquí grandes financeiros como Cabarrús ou Barrié, que xa tiñan as súas propias casas de banca. O que se establece aquí é a relación entre as primeiras casas de banca e o primeiro banco vinculado ao Estado. A creación desta primeira oficina crea o escenario de comezos do século XIX, é dicir, os fluxos de relación que se establecen entre as firmas de banca comerciais e o que será o futuro Banco de España.

-Esta delegación de banca tiña o clásico funcionamento de entidade onde se deixan os aforros privados?

-Non, iso é un banco de depósitos e este funcionou máis ben como banco de transferencias. O que facían eles era mover os cartos. O que acontece é que a letra de cambio en si mesma é como un crédito porque no tempo que pasa entre que un deixa o diñeiro na Coruña e o cobra, o título podía revenderse ou usarse para pagar. Creábase o espazo do crédito aínda que non fosen créditos como os entendemos actualmente. Cos cartos e o ouro ingresados, o Banco de San Carlos dedicábase a financiar grandes obras públicas, como canais, pero non estaban directamente vinculados a empresas de aquí. De feito, é unha das cousas que a historiografía critica a esta banca inicial. A oficina axudaba a atraer crédito pero á vez tamén serviu como ferramenta para drenar ouro e prata da Coruña.

-Asegura que os clientes desta oficina non foron os grandes burgueses.

-Si, porque os máis grandes comerciantes, como Barrié, eran xa banqueiros e para eles, en certo sentido, o Banco de San Carlos era un competidor. Os que compran as letras de cambio son comerciantes que non teñen esa capacidade financeira. Nese sentido si que foi unha ferramenta para o crédito porque creou unha estructura competitiva. Moitos comerciantes, medianos e grandes, tamén de Santiago, usaron o banco para ter letras de cambio.

-Até que punto o banco contribuíu ao desenvolvemento dun tecido productivo na Coruña?

-A clave aquí, máis que o tecido mercantil, é ver como a través da débeda nacional se conecta as pequenas economías e os comerciantes. A marcha do comercio e a marcha da grande finanza, conéctanse por primeira vez co Banco de San Carlos. Non se pode tirar a liña até o século XVI ou XV, onde si había débeda nacional e grandes banqueiros, pero non había este tipo de conexión coa economía productiva.

-Nalgunha desas cartas da época abórdanse temas de espionaxe no porto.

-Si, fálase dalgún caso de falsificación. A delegación do banco na Coruña está moi atenta á falsificación de moeda e vales reais, que son os títulos de débeda. Atopei tamén casos de espionaxe mercantil para saber quen estaba a conseguir os contratos. O banco mandaba todos os anos un informe á oficina sobre quen eran as firmas máis potentes. Controlábanse todas as chegadas de barcos e enviábanse cartas cando chegaban barcos de Holanda. Pódese dicir que director da sucursal tiña unha función de informante.

-Como se reflexan as guerras da época na documentación que estudou?

-Lembro un caso de piratería que se transmite a través desta oficina. É un barco catalán que uns piratas asaltan á saída da Coruña e ao que rouban 25.000 pesos de prata. Tamén se trata moito o tema do corso francés. Durante a guerra contra Inglaterra, nós estabamos aliados con Francia. Por iso, os corsarios franceses apresan moitos barcos holandeses, suecos e ingleses e os traen á Coruña para facer negocio, vendendo rápidamente toda a súa mercancía e mesmo o barco.

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook
 

esquelasfunerarias.es
Enlaces recomendados: Premios Cine